Podczas trzydniowej wizyty studyjnej na Śląsku uczestnicy „Szkoły ES” korzystali z gościny podmiotów ekonomii społecznej. Odwiedziliśmy Stowarzyszenie Bielski Teatr Grodzki, Stowarzyszenie Bielskie Centrum Przedsiębiorczości i nabierający rumieńców klaster przedsiębiorczości społecznej w Cieszynie.

Stowarzyszenie Bielski „Teatr Grodzki”. Celem jaki przyświeca „Teatrowi Grodzkiemu” jest aktywizacja społeczna i zawodowa osób niepełnosprawnych prowadzona m. in. w ramach Warsztatu Terapii Zajęciowej i Zakładu Aktywności Zawodowej.

Obejrzeliśmy nietypowe dla nas miejsca, w których prowadzone są warsztaty na których osoby niepełnosprawne wyczarowują pod okiem instruktorów WTZ piękne przedmioty, często starym niepotrzebnym rzeczom nadają sens i tworzą z nich misterne „dzieła sztuki”, które nadają się na podarunki. Widzieliśmy pracownię mody, gdzie powstają eleganckie szale, oryginalne torebki, tam też szyte są stroje na przedstawienia wystawiane przez „Teatr Grodzki”. Przeszliśmy także przez pracownie stolarską, sztuki użytkowej, artterapii, dziennikarskiej i fotografii.

Innym przykładem przedsięwzięcia ułatwiającego powrót osób niepełnosprawnych na rynek racy jest Zakład Aktywności Zawodowej, prowadzony podobnie jak Warsztaty Terapii Zajęciowej w strukturach Stowarzyszenia. Tu zainteresowani mają możliwość podjęcia pracy w drukarni i introligatorni pod okiem instruktora. Bielski ZAZ zatrudnia czterdzieści osób niepełnosprawnych. Zachwyca precyzja wykonania rozmaitych pudełek, kartek okolicznościowych, opakowań na prezenty i innych cudów. Odbiorcami usług świadczonych przez ZAZ są: przedsiębiorstwa komercyjne, które zlecają wykonanie specjalistycznych („niszowych”) usług poligraficzno- introligatorskich jako odbiorcy końcowi lub na zasadzie podzlecenia: nadruki na parasolach, wklejki do torebek, składanie zabawek. Wśród zamawiających są też instytucje publiczne, np. Szpital Onkologiczny, dla którego ZAZ drukuje formularze. Coraz częstszymi klientami są też organizacje pozarządowe dla których ZAZ świadczy usługi poligraficzne.

Stowarzyszenie Bielskie Centrum Przedsiębiorczości
„Możemy się teraz chwalić i pozwolić sobie na komfort bycia niezależnym od nikogo” – mówił podczas prezentacji kolejnego podmiotu ekonomii społecznej Roman Sanetra – Prezes SBCP.
To przykład organizacji, która prowadzi oprócz działalności nieodpłatnej prowadzi również działalność gospodarczą. Jednym z głównych celów Stowarzyszenia jest podejmowanie i wspieranie przedsiębiorczości w regionie. Historia powstania organizacji sięga powstania funduszu pożyczkowego w 1994 roku, którym zarządzać mogły Stowarzyszenia. To przykład organizacji gdzie dysponowanie dużymi pieniędzmi od początku nie było niczym nowym. To także organizacja, której struktura i model zarządzania oraz zakresy obowiązków od początku musiały być jasne i czytelne. Przez szefa nazywana jest firmą „bo dla Urzędu Skarbowego jesteśmy takim samym podmiotem jak każda inna firma. I tak jest prościej.” – mówił Roman Sanetra. Ta prezentacja i spotkanie dało uczestnikom naszej wizyty do myślenia i obudziło wiele ciekawych refleksji.

Przedsiębiorczość społeczna w Cieszynie
Dwa dni spędziliśmy odwiedzając podmioty ekonomii społecznej w Cieszynie. Podczas spotkania z Mariuszem Andrukiewiczem Prezesem Fundacji Pomocy Wzajemnej „Być Razem” zapoznaliśmy się z historią powstania stowarzyszenia i fundacji o tej samej nazwie, strukturą organizacyjną i filozofią funkcjonowania przedsiębiorstwa społecznego w Cieszynie. Mariusz Andrukiewicz dzielił się z uczestnikami wizyty swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi pułapek i mitów krążących wokół przedsiębiorczości społecznej. Zwracał uwagę na nasz wspólny trzeciosektorowy problem - brak wiedzy w zakresie marketingu i handlu oraz podkreślał szczególną rolę samorządu przy wspieraniu przedsiębiorczości społecznej w każdym miejscu gdzie przedsięwzięcia te miałyby funkcjonować z powodzeniem. Na spotkaniu poruszaliśmy także kwestie wizerunkowe przy promocji produktów np.: „czy w strategii marketingowej podkreślać, że produkt został wykonany przez osoby potrzebujące wsparcia”?, czy cena produktu jest jedynym czynnikiem skłaniającym klientów do zakupu?

Mieliśmy okazję odwiedzenia prowadzonych przez Stowarzyszenie Domów Wspólnotowych: Centrum Profilaktyki Edukacji i Terapii „KONTAKT”, Dom Matki i Dziecka „SŁONECZNIK”, Centrum Edukacji Socjalnej. Dariusz Bożek, wiceprezes Fundacji oprowadzając uczestników po domach wspólnotowych opowiadał o specyfice każdego z nich, zasadach jakie obowiązują mieszkańców, trudnościach i sukcesach prowadzonych przez Stowarzyszenie i Fundację Pomocy Wzajemnej „Być Razem” przedsięwzięć. Dyskutowaliśmy również o różnicach pomiędzy Fundacją a Stowarzyszeniem.
Podczas pobytu w Cieszynie zapoznaliśmy się także z przykładami spółdzielni socjalnych „Super Smak” i „Lilly Design”. W trakcie pobytu w Cieszynie korzystaliśmy z obiadów i kolacji przygotowanej dla naszych uczestników przez Spółdzielnię Socjalną „Super Smak”, która smakiem potraw śmiało może konkurować z innymi firmami gastronomicznymi. Ostatnim elementem zamykającym wizytę studyjną było spotkanie z Laurą Andrukiewicz dotyczące strategii marketingowej przedsiębiorstwa społecznego. Dyskutowaliśmy na temat produktu wytwarzanego w przedsiębiorstwie społecznym, jego jakości, oryginalności i rynku zbytu. Cenne dla uczestników były wskazówki praktyczne dotyczące podziału kompetencji w zespole dotyczące sprzedaży, pozyskiwania klientów, kontroli jakości, promocji.

Przykłady przedsiębiorczości społecznej, z którymi zapoznaliśmy się podczas wizyty studyjnej pokazują, że wejście na rynek z produktem wymusza na organizacji konieczność zmiany wewnętrznej struktury. Przeskok z działalności „od projektu do projektu” na wyższy stopień profesjonalizacji - jak pokazują przykłady - jest możliwy. Czy są to zmiany na dobre? Każdy z nas ma okazję się o tym przekonać.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.